Các chế tài áp dụng với hành vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN

05/04/2018 - Tin BHXH - BHYT


Những năm gần đây khi nền kinh tế thị trường nước ta phát triển mạnh, nhiều loại hình doanh nghiệp được thành lập đã thu hút, tạo công ăn việc làm cho hàng triệu người lao động, giảm tình trạng thất nghiệp góp phần hạn chế tội phạm nảy sinh trong xã hội, là động lực chính để kinh tế đất nước phát triển. Bên cạnh việc đem lại việc làm, nguồn thu nhập cho người lao động, doanh nghiệp còn đóng vai trò là đơn vị sử dụng lao động có nghĩa vụ bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN) cho người lao động theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, hiện nay tình trạng vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN ngày càng phổ biến, có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp với các biểu hiện: nợ đọng, trốn đóng, chiếm dụng… tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của người lao động dẫn đến người lao động bị xâm hại về quyền được thụ hưởng các chính sách BHXH, BHYT, BHTN do Nhà nước ban hành.

Tiếp nhận hồ sơ và hướng dẫn đơn vị SDLĐ tại Phòng TN&Trả KQTTHC

Xây dựng và ban hành các quy phạm pháp luật nhất là quy phạm pháp luật chứa đựng các chế tài bắt buộc có tính chất răn đe nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực thực hiện các chính sách BHXH, BHYT, BHTN là một yêu cầu cấp thiết. Để đáp ứng yêu cầu, Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ ngày 01/01/2018 lần đầu tiên quy định các nhóm tội danh về các hành vi vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN. Cá nhân, pháp nhân thương mại vi phạm phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại các Điều 214-Tội gian lận BHXH, BHTN; Điều 215-Tội gian lận BHYT. Điều 216-Tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Theo đó mức án cao nhất đối với cá nhân, tổ chức có hành vi phạm tội thuộc lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN là 10 năm tù giam, ngoài ra còn bị áp dụng hình phạt bổ sung như: phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề trong thời hạn nhất định…
Bên cạnh đó Luật BHXH số 58/2014/QH13 (gọi tắt là Luật BHXH năm 2014) có hiệu lực từ 01/01/2016 cũng lần đầu tiên quy định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN của Giám đốc BHXH cấp tỉnh theo quy định tại khoản 2 Điều 46 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.

Nếu như trước khi Luật BHXH 2014 có hiệu lực, thẩm quyền thực hiện xử phạt các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, BHYT thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh và Thanh tra chuyên ngành, trong khi cơ quan BHXH là đơn vị trực tiếp thực hiện các chính sách về BHXH, BHYT, BHTN và quản lý đảm bảo các quỹ được an toàn thì chỉ có chức năng kiểm tra việc ký hợp đồng, việc đóng, chi trả BHXH, BHYT đối với cơ quan, đơn vị sử dụng lao động, cá nhân, cơ sở khám chữa bệnh; giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc có quyền khởi kiện vụ án dân sự đòi tiền nợ BHXH …Trường hợp phát hiện có vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT trong quá trình kiểm tra chỉ có quyền đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xử phạt mà không có quyền trực tiếp xử phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, Luật BHXH năm 2014, Nghị định 21/2016/NĐ-CP ngày 31/3/2016 của Chính phủ quy định chức năng thanh tra chuyên ngành đóng BHXH, BHYT, BHTN của cơ quan BHXH đã tạo sự chủ động của cơ quan BHXH trong quá trình thực hiện thanh tra chuyên ngành về đóng BHXH, BHYT, BHTN. Theo quy định tại Điều 121 Luật BHXH năm 2014, Giám đốc BHXH cấp tỉnh (có thể giao cho cấp Phó thực hiện) có quyền xử phạt các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN quy định tại khoản 2 Điều 46 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (tương tự như Chánh Thanh tra Sở, ngành khác). Hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm các quy định về đóng BHXH, BHTN được quy định cụ thể tại Điều 26 Nghị định số 95/2013/NĐ-CP ngày 22/8/2013 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 88/2015/NĐ-CP ngày 07/10/2015 của Chính phủ. Trong lĩnh vực BHYT, các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm quy định về đóng BHYT được quy định tại Điều 57 Nghị định số 176/NĐ-CP ngày 14/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.

   
Trong thời điểm hiện nay khi mà tình trạng trốn đóng, nợ đọng, trục lợi, gian lận về BHXH, BHYT, BHTN có biểu hiện gia tăng trên phạm vi toàn quốc, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động, làm thất thoát quỹ ảnh hưởng đến việc cân đối quỹ trong ngắn và dài hạn, đồng thời ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước ta và trật tự an toàn xã hội thì các chế tài hình sự quy định hình phạt, chế tài hành chính quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của cơ quan BHXH thực sự là công cụ hữu hiệu để điều chỉnh và có tính răn đe đối với những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN./.

Tác giả: Ma Thị Oanh – Phó Trưởng phòng TTKT BHXH tỉnh

Bình luận

Hãy là người đầu tiên bình luận!

avatar