Hoàn thiện chính sách BH thất nghiệp: Tăng tính “hấp dẫn”

17/01/2019 - Tin BHXH - BHYT


Chính sách BH thất nghiệp được coi là điểm tựa nhằm bù đắp cho NLĐ bị mất việc, giúp họ ổn định cuộc sống và nhanh chóng tìm được việc làm mới. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện cho thấy, chính sách này mới chỉ tập trung hỗ trợ NLĐ sau khi bị thất nghiệp, chứ chưa hỗ trợ được NLĐ duy trì việc làm, phòng tránh thất nghiệp…

Chưa thực sự hấp dẫn NLĐ

Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, số lượng người tham gia BH thất nghiệp đang tăng dần qua các năm. Năm 2017, cả nước có gần 11,8 triệu người tham gia, tăng 6,4% so với năm 2016. Tổng số tiền thu BH thất nghiệp trong năm 2017 là 13.517 tỉ đồng, tăng 15,2% so với năm 2016.

Cũng theo số liệu thống kê, số lượng người hưởng chế độ trợ cấp thất nghiệp hàng năm cũng đang tăng, tỉ lệ tăng bình quân 12,5%/năm. Năm 2017, cả nước có 671.789 người hưởng trợ cấp thất nghiệp (tăng 14% so với năm 2016); 100% NLĐ hưởng trợ cấp thất nghiệp đều được cơ quan BHXH cấp thẻ BHYT, tạo điều kiện thuận lợi để đi KCB BHYT và sớm trở lại thị trường lao động. Tổng số tiền chi trả cho các chế độ BH thất nghiệp năm 2017 tăng 36,31% so với năm 2016.

Tuy nhiên, nhiều NLĐ cho rằng, mức hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề hiện nay là 1 triệu đồng/người/tháng- chỉ mới đáp ứng được với chi phí học các nghề đơn giản, trong các trường công lập. Các ngành nghề được hỗ trợ đào tạo cũng chưa đa dạng, khó thu hút người học.

Trong quá trình tiếp nhận, giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp còn phát sinh một số trường hợp mà NLĐ không thể có một trong các văn bản xác nhận về việc chấm dứt HĐLĐ, hợp đồng làm việc như: Trường hợp NLĐ tại các DN có chủ bỏ trốn hoặc người quản lý DN tại các DN giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng DN. Người SDLĐ cũng được hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ, nhưng hiện chưa có người SDLĐ nào được hưởng.

Từ thực tế thực hiện chính sách, mới đây, Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH đã chỉ rõ, chính sách BH thất nghiệp chưa thực sự gắn với thị trường lao động, mới tập trung nhiều cho khu vực chính thức, chưa có chính sách phù hợp cho khu vực phi chính thức (nơi NLĐ dễ bị tổn thương), còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thoả đáng đến các giải pháp phòng ngừa theo thông lệ quốc tế. Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức bộ máy thực hiện BH thất nghiệp còn nhiều điểm bất cập. Các chế độ BHXH chưa thể hiện đầy đủ các nguyên tắc đóng – hưởng, công bằng, bình đẳng, chia sẻ và bền vững.

Theo Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu, hiện nay, ý thức chấp hành pháp luật về BH thất nghiệp của một số chủ SDLĐ chưa cao, nhất là khu vực DN ngoài nhà nước thường có tỉ lệ trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng tiền đóng vào quỹ BH thất nghiệp. Ngoài ra, phần lớn DN chưa thực hiện thông báo định kỳ về tình hình biến động lao động, chưa quan tâm đến quyền lợi BH thất nghiệp đối với NLĐ. Việc nhiều DN không đăng ký, chậm đăng ký tham gia BH thất nghiệp đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền lợi của NLĐ…

Cần sớm hoàn thiện pháp lý

Trước những hạn chế, bất cập trên, Bộ LĐ-TB&XH đã xây dựng dự thảo và lấy ý kiến rộng rãi về Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 28/2015/NĐ-CP ngày 12/3/2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Việc làm về BH thất nghiệp.

Theo đó, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung gồm 4 điều, trong đó tập trung vào những nội dung chính như: Về đóng BH thất nghiệp, bổ sung quy định về các trường hợp được coi là người đang đóng BH thất nghiệp, bao gồm cả trường hợp NLĐ có tháng liền trước của tháng có ngày chấm dứt HĐLĐ hoặc hợp đồng làm việc nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

Bổ sung quy định thời gian NLĐ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên không hưởng tiền lương tháng tại đơn vị mà hưởng trợ cấp BHXH được tính là thời gian đóng BH thất nghiệp. Bổ sung quy định về thời gian đóng để xét hưởng trợ cấp thất nghiệp của NLĐ trong trường hợp NLĐ có thời gian đóng BH thất nghiệp trước khi hưởng trợ cấp thất nghiệp mà chưa được xác nhận trong sổ BHXH do người SDLĐ chậm đóng hoặc trốn đóng BH thất nghiệp…

Tại dự thảo Nghị định, Bộ LĐ-TB&XH cũng đề xuất mức hỗ trợ kinh phí đào tạo bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề tối đa 1,5 triệu đồng/tháng thay vì 1 triệu đồng/người/tháng như hiện nay. Theo Bộ LĐ-TB&XH, mức hỗ trợ hiện nay (1 triệu đồng/người/tháng) chỉ mới đáp ứng được với chi phí học các nghề đơn giản như may căn bản, sửa chữa xe gắn máy, điện dân dụng… Đây là mức học phí tại các cơ sở đào tạo nghề công lập, nơi có giảng viên cơ hữu hưởng lương từ NSNN và được Nhà nước đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề; còn tại các cơ sở đào tạo nghề ngoài công lập thì mức học phí cao hơn rất nhiều, trong khi thời điểm người SDLĐ được hỗ trợ là thời điểm đang khó khăn về tài chính, không đủ kinh phí để tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề giúp NLĐ duy trì việc làm. Do đó, mức hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ chưa đáp ứng được mức học phí học nghề thực tế và chưa tương đồng với chính sách hỗ trợ học nghề cho NLĐ tham gia BH thất nghiệp.

Dự thảo nghị định cũng sửa đổi, bổ sung điều kiện hưởng chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho NLĐ theo hướng mở rộng các trường hợp được coi là bất khả kháng; quy định về thời hạn ban hành quyết định hỗ trợ học nghề từ 15 ngày lên 20 ngày cho phù hợp với điều kiện được hỗ trợ học nghề. Sửa đổi, bổ sung nghề được hỗ trợ theo hướng đa dạng hóa…

Với những quy định trên, chính sách BH thất nghiệp được kỳ vọng sẽ ngày càng có sức hấp dẫn, thu hút các chủ DN và NLĐ đăng ký tham gia.

Thanh Hằng – Baobaohiemxahoi.gov.vn

Bình luận

avatar